Anadolu ve Avrupa’yı bağlayan liman “Kemallı”

Kemallı, Çanakkale ilinin Ezine ilçesine bağlı olup, Bozcaada ile karşılıklı konumdadır. Selçuklu Devleti’nin çöküş dönemlerinde Karasi Bey tarafından 1350’li yıllarda 300 kişilik bir grup köy kurulmuştur. Köyün o dönemli sakinlerinin lideri olan Kemal Bey’den dolayı, Kemallı ismiyle anılmaya başlanmıştır.

Geleneksel ezine peyiniri ve taş baskı zeytinyağı üretimi devam ettirilmektedir. Köyde ayrıca, kütüphane, seramik atölyesi, termal su ve göl bulunmaktadır. Bozcaada karşısında bulunan Tarihi Kemallı Köyü, Roma dönemine ait Alexandria Troas Antik Kenti ile komşu konumdadır. Kemallı’da Selçuklu ve erken dönem Osmanlı tarihine ait eserler bulunmaktadır.

Alexandria Troas (“Alexandria of the Troad“; Türkçe: Eski Stambul); Türkiye‘nin batı kıyısının kuzey ucuna yakın, Bozcaada‘nın güneyinde bulunan Antik Yunan kentidir. Antik kent yaklaşık 400 hektarlık (4km2) alana yayılmıştır. Günümüze kalan birkaç yapı arasında bir Roma hamamı, odeion, Antik Yunan tiyatrosu, gymnasium kompleksi ve yeni ortaya çıkarılmış bir stadion bulunur. Şehrin eski duvarları hala görülebilir.

Strabon‘a göre, bu bölge başlangıçta Sigeia olarak adlandırılıyordu; MÖ 306’da Büyük İskender‘in komutanlarından I. Antigonos Monophtalmos, eskiden nüfuzlu bir şehir olan Neandreia da dahil 5 yerleşim yerinin halkını Sigeria’ya yerleştirerek şehri çok daha genişletilmiş olarak yeniden kurdu. Kentin ismi MÖ 301’de Lysimakhos tarafından, Büyük İskender anısına ‘Alexandria Troas’ olarak değiştirildi.(Gaius Plinius Secundus, ismin Antigonia’dan Alexandria’ya değiştirildiğini belirtir.) Kuzeybatı Anadolu‘nun ana limanı olan şehir, Roma döneminde büyük oranda gelişti ve MÖ 188 gibi erken bir tarihte ‘özgür ve özerk şehir’ niteliği kazandı; günümüzde bulunan kalıntılar bölgenin tarihteki önemini kanıtlamaktadır. Altın çağında şehrin 100,000’e yakın nüfusa ulaştığı düşünülüyor. I. Konstantin, Troas’ı Roma İmparatorluğu‘nun başkenti yapmayı düşünmüştür.

Roma döneminde şehir, Anadolu ve Avrupa’yı birbirine bağlayan önemli bir liman konumundaydı. Pavlus, Avrupa’ya gitmek için Alexandria Troas’dan denize açılmıştır ve Avrupa’dan yine buraya dönmüştür. Yuhanna‘nın öğrencisi Antakyalı piskopos Ignatius da Roma’da gerçekleşecek şehitliğine yol alırken bu şehirde bir süre kalmıştır.

Kemallı’nın, batısında bulunan Ege Denizine 3 km mesafededir. Troya Antik Kentine 15 km, Assos’a 20 km, Kazdağlarına 40 km, Çanakkale iline 55 km, Ezine ilçesine 10 km mesafede bulunmaktadır.

Ferhat Kaan Şahin