UNESCO Dünya Mirası Listesinde Türkiye zirvede…

Türkiye, UNESCO Dünya Mirası listesindeki 18 kültür varlığına ev sahipliği yapıyor.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından belirlenen ve dünya çapında koruma altına alınan kültürel ve doğal varlıklardan oluşan Dünya Mirasları listesinde, Türkiye’de bulunan kültür varlığı sayısı 18’e çıktı. Dünya Mirası Listesine son olarak Diyarbakır Surları ile Hevsel Bahçeleri , Efes Antik Kenti girmişti. Ani Arkeolojik Alanı, Aphrodisias, Göbekli Tepe son listeye giren dünya mirası ile Türkiye bu listede zirveye çıktı.  Dünya Mirasları, UNESCO tarafından belirlenen kültürel ve doğal varlıklardan oluşuyor. UNESCO’nun 1972 yılındaki genel konferansında hazırlanan 38 maddelik Dünya Doğal ve Kültürel Mirası Koruma Antlaşması´nı imzalayan 175´ten fazla ülkenin korumayı garanti ettikleri anıt ve sit arasından Dünya Mirası Kıstaslarına uygun bulunanlar listede yer alıyor.
Antlaşmayı imzalayan ülkeler tarafından seçilen 21 ülke temsilcisinin oluşturduğu Dünya Miras Komitesi, aday gösterilen değerler arasından seçim yapıyor ve listeyi oluşturuyor. Komite ayrıca, WHF´yi (Dünya Miras Fonu) yönlendirerek listedeki değerlerin korunmasını sağlıyor.

1-Kapadokya Milli Parkı 1985

Kapadokya 60 milyon yıl önce; Erciyes, Hasandağı ve Güllüdağ’ın püskürttüğü lav ve küllerin oluşturduğu yumuşak tabakaların milyonlarca yıl boyunca yağmur ve rüzgâr tarafından aşındırılmasıyla ortaya çıktı. Hititler´in yaşadığı topraklar daha sonraki dönemlerde Hristiyanlığın en önemli merkezlerinden biri oldu.

 

2-Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası 1985

Cami 1228–29 yıllarında Mengücekli beyi Ahmed Şah tarafından; Dârüşşifa ise aynı tarihte, Ahmed Şah´ın eşi Turan Melek tarafından Ahlatlı Muğis oğlu Hürrem Şah adlı bir mimara yaptırıldı.  Plan tipi ve süsleme olarak benzeri olmayan bir eserdir.

 

3-İstanbul’daki Tarhi Yerler 1985

İstanbul, yerleşim tarihi son yapılan Yenikapı´daki kazılarla bulunan liman doğrultusunda 8500 yıl, kentsel tarihi yaklaşık 3 bin, başkentlik tarihi 1600 yıla kadar uzanan Avrupa ile Asya kıtalarının kesiştiği noktada bulunan bir dünya kentidir.

 

4-Hattuşaş Hitit Başkenti 1986

Hitit Devleti´nin başkenti olan Hattuşaş sanat ve mimarlık alanında gelişmiş bir bölge olan Hattuşaş, Çorum´un Sungurlu ilçesinin güneydoğusunda yer alıyor. Yapılan kazılarda 5 kültür katı ortaya çıktı. Bu katlarda Hatti, Asur, Hitit, Frig, Galat, Roma ve Bizans dönemlerinden kalma kalıntılar bulundu.

 

5-Nemrut Dağı 1987

Dünyanın 8 harikasından biri olan Nemrut Dağı, Adıyaman’da bulunuyor.  Kommagene kralı Antiochus Theos, MÖ 62 yılında bu dağın tepesine, pek çok Yunanve Pers tanrısının heykelinin yanı sıra kendi mezar-tapınağını da yaptırmıştır. Mezarda, bir kartalın başı gibi, tanrıların taş oymaları bulunur.

 

6-Pamukkale ve Hierapolis Milli Parkı 1988

Pamukkale, güneybatı Türkiye´deki Denizli ilinde doğal bir mevkidir. Kent kaplıcaları ve akan sulardan kalan karbonat mineralleri teraslarını, travertenleri kapsıyor. Türkiye´nin Ege bölgesinde, ılıman bir iklimi olan Menderes Nehri vadisinde bulunur.

 

7-Ksantos-Letoon 1988

Letoon, Fethiye yakınlarındaki antik kenttir. Şair Ovidius´un anlattığı bir öyküye göre kent, Zeus´tan hamile kalan Leto´nun adına kuruldu. Kentte en eski yerleşim izleri MÖ 7. yüzyıla kadar gider. Kalıntılar ve ele geçen kitabeler buranın dinsel ve politik bir alan olduğunu göstermektedir. Ören yeri merkezinde yan yana üç tapınak bulunuyor. Bunlardan en kuzeydeki Leto, ortadaki Artemis, güneyindeki Apollon´a adanmıştır.

 

8-Tarhi Safranbolu Şehri 1994

Safranbolu 1950´lerde Anadolu´da gerçekleşen modern şehirleşmeden fazla etkilenmemiştir. Bu nedenle mimari gelenekleri, özellikle yarı ahşap, üç odalı Pontian Yunan stilinde depreme dayanıklı evleri korunmuştur.

 

9-Truva Antik Kenti 1998

Antik kent, Çanakkale merkez ilçesini bağlı Tevfikiye köyünün batısında, “Hisarlık Tepesi”nde bulunur. Homeros tarafından yazıldığı sanılan iki manzum destandan biri olan İlyada’da bahsi geçen Truva Savaşı’nın gerçekleştiği antik kent, 1870’lerde Alman amatör arkeolog Heinrich Schliemann tarafından keşfedilmiştir.

 

10-Selimiye Camii ve Külliyesi 2011

Selimiye Camii Edirne’de bulunan, Osmanlı padişahı II. Selim’in Mimar Sinan’a yaptırdığı camidir. Sinan’ın 90 (bazı kitaplarda 80 olarak geçer) yaşında yaptığı ve “en iyi eserim” dediği Selimiye Camii gerek Mimar Sinan’ın gerek Osmanlı mimarisinin en önemli yapıtlarından biridir.

 

11-Neolitik Dönem Çatalhöyük Kalıntıları 2012

Çatalhöyük, Orta Anadolu’da, günümüzden 9 bin yıl önce iskân edilmiş, çok geniş bir Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ yerleşim yeridir. Höyükler kabaca 2 bin yıl kesintisiz iskân edilmiştir. Özellikle neolitik yerleşimin genişliği, barındırdığı nüfusu, oluşturduğu güçlü sanat ve kültür geleneği ile son derece dikkat çekicidir. Dünyanın en eski yerleşimlerinden biri olan bu yerleşimin sakinleri, ilk tarımcı topluluklardan da biridir.

 

12-Cumalıkızık Köyü 2014

Bursa ilinin Yıldırım ilçesine bağlı bir mahalle olan Cumalıkızık,  Uludağ´ın kuzey eteklerinde kurulmuş 5 Kızık köyünden biridir. Cumalıkızık Etnografya Müzesi burada bulunmaktadır. Kuruluşu yaklaşık 1300´lü yıllara uzanan köyde, tarihi doku çok iyi korunmuştur ve Osmanlı erken döneminin kırsal kesim sivil mimari örnekleri günümüze ulaşmayı başarmıştır.

 

13-Bergama Antik Kenti 2014

İzmir’de bulunan Bergama, Antik metinlerde Pergamon ya da Pergamonos  olarak geçiyor. Pergamon, Kuzey Ege’de Kaikos (Bakırçay) Irmağı’nın doğu-batı yönünde uzandığı graben vadisinin kıyısında yer alıyor. Pergamon Tepesi’ndeki Akropol’de ilk yerleşim izleri M.Ö.7.-6. Yy.’a kadar gitmektedir.

 

14-Diyarbakır Surları ile Hevsel Bahçeleri 2015

Diyarbakır Kalesi kökeni milattan önce 3 binlere dayanan önemli bir savunma yapısı olmanın yanı sıra içinde barındırdığı Helen, Latin, Süryani, Ermeni ve Arap dillerindeki yazıtlarla Anadolu´da iç içe geçmiş uygarlıkları belgeleyen üstün evrensel değere sahip bir kültür varlığıdır. Binlerce yıldır kaleyle bağlantısı olan Hevsel Bahçeleri ise Asurlulardan günümüze, şehrin yiyecek ihtiyacını karşılayan önemli bir doğal alandır.

 

15-Efef Antik Kent 2015

İzmir’in Selçuk İlçesinde bulunan Efes Antik Kenti, “Dünyanın Yedi Harikası”ndan biri olan Artemis Tapınağı´na ve asırlardır dini merkez işlevi gören Selçuk Meryem Ana Evi´ne ev sahipliği yapmaktadır. Efes; gerek Anadolu uygarlıklarının çeşitliliğini yansıtan eşsiz bir kültür mirası, gerek kültürlerarası diyalogu yüz binlerce ziyaretçi yoluyla canlı olarak temsil eden önemli bir hac mekânıdır.

 

16-Ani Arkeolojik Alanı 2016

Kars ili, Merkez İlçesi sınırları içinde, Türkiye ve Ermenistan sınırında yer alan Ani Arkeolojik Alanı, Erken Demir Çağından 16. yüzyıla kadar yerleşimin sürekli olduğu, Orta Çağ’ın şehircilik, mimarlık ve sanat açısından gelişiminin tüm zenginlik ve çeşitliliğinin bir arada görüldüğü çok kültürlü bir İpek Yolu yerleşimidir.

 

17-Aphrodisias 2017

Aydın ili, Karacasu ilçesi, Geyre Mahallesi sınırları içinde yer alan Aphrodisias Antik Kenti, Menderes (Meander) Irmağı’nın bir kolu olan Dandalaz (Morsynus) Çayı’nın oluşturduğu bereketli vadide, denizden yaklaşık 600 metre yükseklikte bir plato üzerinde yer almaktadır.

 

18-Göbekli Tepe 2018

Urfa yakınlarında bulunan Göbeklitepe, son dönemde dünyanın gündemine oturmuş durumda. İnsanlığın inşa ettiği ilk tapınak olma özelliği taşıyan alan, tarihin de yeniden yazımına neden oldu. Bilinen en eski yerleşim yerinin inşa edildiği bölge, turizme de kazandırılmış durumda…

 

 

 

 

 

NOT:  Allatki listeyi, Açık mavi canlı bir mavi kutuya 4 sayfayada sağ köşesine dikine aşağı koyarsın

 

Listeye Kaydediliş Tarihleriyle Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesindeki Alanları;

Kültürel Miraslar:

Karain Mağarası (Antalya) 1994

Urartu ve Osmanlı Eski Yerleşimi Ahlat Mezar Taşları (Bitlis) 2000

Alahan Manastırı (Mersin) 2000

Alanya (Antalya) 2000

Harran ve Şanlıurfa (Şanlıurfa) 2000

İshakpaşa Sarayı (Ağrı) 2000

Konya Selçuklu Başkenti (Konya) 2000

Mardin Kültürel Peyzajı (Mardin) 2000

Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı 2000

St. Nicholas Kilisesi (Antalya) 2000

St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Tarihi Çevresi (Mersin) 2000

Sümela Manastırı (Trabzon) 2000

Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) 2009

Perge Arkeolojik Alanı (Antalya) 2009

Sagalassos Arkeolojik Alanı (Burdur) 2009

Eşrefoğlu Camii (Konya) 2011

Hatay, St. Pierre Kilisesi (Hatay) 2011

Aizanoi Antik Kenti (Kütahya) 2012

Beçin Ortaçağ Kenti (Muğla) 2012

Birgi Tarihi Kenti (İzmir) 2012

Gordion (Ankara) 2012

Hacı Bektaş Veli Külliyesi (Nevşehir) 2012

Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı (Muğla) 2012

Niğde’nin Tarihi Anıtları (Niğde) 2012

Mamure Kalesi (Mersin) 2012

Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi (Eskişehir) 2012

Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi (Gaziantep) 2012

Zeugma Arkeolojik Alanı (Gaziantep) 2012

Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa) 2013

Laodikeia Arkeolojik Alanı (Denizli) 2013

Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Ceneviz Ticaret Yolu’nda Kale ve Sur Yerleşimleri 2013

Anadolu Selçuklu Medreseleri (Konya, Kayseri, Sivas, Erzurum, Kırşehir) 2014

Anavarza Antik Kenti (Adana) 2014

Kaunos Antik Kenti (Muğla) 2014

Korykos Antik Kenti (Mersin) 2014

Arslantepe Arkeolojik Alanı (Malatya) 2014

Kültepe – Kanesh Arkeolojik Alanı (Kayseri) 2014

Çanakkale ve Gelibolu 1. Dünya Savaşı Alanları (Çanakkale) 2014

Eflatun Pınar: Hitit Kaya Anıtı (Konya) 2014

İznik (Bursa) 2014

Mahmutbey Camii (Kastamonu) 2014

Ahi Evran Türbesi (Kırşehir) 2014

Vespasianus – Titus Tüneli (Hatay) 2014

Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup (St. Jacob) Kilisesi (Mardin) 2014

Akdamar Kilisesi (Van) 2015

Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri (Antalya) 2015

Eshab-ı Kehf Külliyesi (İslami-Osmanlı Sosyal Kompleksi) (Kahramanmaraş) 2015

Mudurnu Tarihi Ahi Kenti (Bolu) 2015

Harşena Dağı ve Pontus Kralları Kaya Mezarları (Amasya) 2015

Dağlık Frigya (Eskişehir, Kütahya, Afyon) 2015

Stratonikeia Antik Kenti (Muğla) 2015

Uzunköprü (Edirne) 2015

İsmail Fakirullah Türbesi ve Işık Kırılma Mekanizması (Siirt) 2015

Yıldız Sarayı Kompleksi (İstanbul) 2015

Bodrum Kalesi (Muğla) 2016

Sivrihisar Ulu Camii (Eskişehir) 2016

Hacı Bayram Camii ve Çevresindeki Tarihi Alanlar (Ankara) 2016

Sultan II. Beyazıd Han Külliyesi (Edirne) 2016

Nuruosmaniye Külliyesi (İstanbul) 2016

Malabadi Köprüsü (Diyarbakır) 2016

Tuşpa/Van Kalesi, Van Tarihi Kenti ve Höyüğü(Van) 2016

Kibyra Antik Kenti (Burdur) 2016

Yivli Minare Camii (Antalya) 2016

Assos Arkeolojik Alanı (Çanakkale) 2017

Ayvalık Endüstriyel Peyzajı (Balıkesir) 2017

İvriz Kültürel Peyzajı (Konya) 2017

Priene Arkeolojik Alanı (Aydın) 2018

Gaziantep Yeraltı Suyu Yapıları: Livas ve Kasteller (Gaziantep) 2018

Erken Dönem Anadolu Türk Mirası: Danişmend Beyliği Başkenti Niksar (Tokat) 2018

Justinian Köprüsü (Sakarya) 2018

Sarıkaya Roma Hamamı (Yozgat) 2018

Harput Tarihi Kenti (Elazığ) 2018

Anadolu’daki Ahşap Çatılı ve Ahşap Taşıyıcılı Camiiler (Konya-Eşrefoğlu Camii, Kastamonu-Mahmut Bey Camii, Eskişehir-Sivrihisar Camii, Afyon-Afyon Ulu Camii, Ankara-Arslanhane Camii)

 

Karma (Doğal ve Kültürel) Miraslar:

Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (Antalya) 2000

Kekova (Antalya) 2000

Doğal Miras:

Tuz Gölü Özel Doğa Koruma Alanı (Ankara-Konya-Aksaray) 2013

Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti (Samsun) 2016