Zamana direnen “Arpaz Kulesi”

Nazilli’ye bağlı Esenköy’de bulunan tarihi yapı, antik Harpasa Kalesi’nin eteklerinde kurulmuştur. Bazı kaynaklarda buranın ismi Arpaz Kulesi olarak da geçmektedir.

Akçay’a kadar uzanan ekili araziyi kapsamı içine alan büyük çiftlik işletmesinin sahibi, Arpaz Beyleri tarafından XIX. yüzyıl başlarında inşa ettirilmiştir. Ancak burada XVII. Ve XVIII. yüzyıllara ait, Osmanlı Dönemi kalıntıları da bulunmuştur. Buna dayanılarak da kalenin daha erken bir dönemlerde yapılıp, sonradan yenilendiği düşünülmektedir. Burası bir bey konağı, güvenlik kulesi, ambar, ahırları ve müştemilatı ile bir şatoyu andırır. Kule, Arpazlı Hacı Hasan Bey tarafından, II.Mahmut zamanında Rodos’tan getirdiği ustalara yaptırmıştır.

Kalenin saihibi olan, Arpazlı Ailesi, Osmanlı Devleti ‘nde merkezi yönetimin zayıflayarak bölgesel derebeyliklerin ön plana çıktığı 18. ve 19. yüzyıllarda Aydın çevresinde hakimiyet kurmuş iki aileden biridir. Aile kaynaklarına göre, büyük ataları, Fatih Sultan Mehmet’in İtalya Seferi’ne kumandan atadığı ve Otranto şehrini fetheden, Gedik Ahmet Paşa’dır.

Fatih Sultan Mehmet’in ölümünün ardından tahta geçen Sultan II. Beyazıt ‘ın bir konuda görüşmelerini istemesi üzerine, ‘Siz tahta çıkınca ben belime kılıç bile kuşanmam’ gibi bir karşılık vermesi nedeniyle, oracıkta saray aşçı ve çırakları tarafından boğdurulmuştur. Ancak sofu, barışçı ve vicdanlı bir kimse olan II. Beyazıt sonradan bu yaptığına pişman olarak Gedik Ahmet Paşa’nın iki oğlunu “sipahi beyleri” olarak atamış, Nazilli’nin kenarından geçen Büyük Menderes Nehri bir hudut, Karacasu‘nun Nargedik köyü bir hudut olmak üzere arada kalan toprakları onlara bağışlamıştır.

Sultan II. Mahmet döneminde patlak veren Aydın İhtilali ile baş edemeyen Arpazlı Hacı Hasan Bey Padişah’ın gazabına uğrayıp, Rodos ‘a sürülmüştür. İsyanın bastırılmasıyla döndüğünde, beraberinde Rodos’tan yapı ustaları getirmiş ve bugünkü Arpaz Kulesi ve Arpaz Konağı bu ustaların hünerleriyle yükselmiştir.

Kendine has mimarisi ve döneminin hatlarını yansıtması bakımından önemli bir eser olan ve yıllara meydan okuyan heybetiyle görenleri kendine hayran bırakan Arpaz Kulesi ve Konağı, son yıllarda bakımsızlıktan dolayı atıl bir görümdedir.